Εν αρχη ην ο λογος

Αναζητώντας το« λόγο»

Σε έναν τόπο πολύ μικρό ανάμεσα στις ακτές της Ασίας

 και κάποια μεσογειακά νησιά έγινε  η ανακάλυψη

 μίας μοναδικής λέξης πριν από δύο χιλιάδες πεντακόσια χρόνια.

Όταν μιλάμε σήμερα για επιστήμη…

 λέμε π.χ. “Βιολογία” – η επιστήμη της ζωής. 

Λέμε “Κοσμολογία” – η επιστήμη του κόσμου.

 Λέμε “Τοπολογία” – η επιστήμη των τόπων.

 Σε κάθε περίπτωση, όμως, λέμε “-λογία”.

Σημαίνει τη σαφή ομιλία, που οι Έλληνες την έλεγαν “λόγο”. 

Προσθέτουμε το “-λογία“ για να υποδηλώσουμε μια επιστήμη.

 “Λόγος” σε απλά ελληνικά θα πει λεκτική έκφραση ή ομιλία… 

μα στη γλώσσα της επιστήμης σήμαινε τη σχέση α προς β. 

Ή, ακόμα καλύτερα, τη διπλή σχέση α/β=γ/δ.

Αυτό το ονόμαζαν αναλογία.

 Και ο λόγος, αυτή η σχέση,

 επινοήθηκε σε αυτόν ακριβώς τον τόπο, και ιδού πως:

ΠυθαγόραςἈριθμόν εἶναι τήν οὐσίαν ἁπάντων

Ας πάμε στη νήσο Σάμο, πολύ κοντά στα σημερινά τουρκικά παράλια.

 Στη Σάμο γεννήθηκε ο Πυθαγόρας, που επινοεί την Αριθμητική

 και στα πλαίσιά της επινοεί τη σχέση 2/4=α/β.

 Επινοεί ακριβώς τη σχέση 2/4=8/16. 

Επινοεί τη σχέση ανάμεσα σε ακέραιους αριθμούς

 και αριθμούς που κάποτε θα ονομαστούν κλάσματα ή λόγοι. 

Και όλη η θεωρία των αριθμών θα εκπορευτεί από αυτό.

Θαλής

Στην απέναντι ελληνική πλευρά που σήμερα κατέχει η Τουρκία,

 θα γεννηθεί ένας άλλος άντρας, ο Θαλής.

 Γεννημένος στην Μίλητο επινοεί το περίφημο θεώρημα του Θαλή 

περί όμοιων τριγώνων.

 Και πάλι ο “λόγος”… γιατί αυτή προς εκείνη την πλευρά ισούται 

με αυτήν προς εκείνη, οπότε έχουμε τον ίδιο “λόγο”.

 Ηράκλειτος

‘’ΤΟΙΣ ΕΓΡΗΓΟΡΣΙΝ ΕΝΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΝ ΚΟΣΜΟΝ ΕΙΝΑΙ, 

ΤΩΝ ΔΕ ΚΟΙΜΩΜΕΝΩΝ ΕΚΑΣΤΟΝ ΕΙΣ ΙΔΙΟΝ ΑΠΟΣΤΡΕΦΕΣΘΑΙ.’’

         που σημαίνει ‘’Για τους ξυπνητούς ένας και κοινός είναι ο κόσμος,

 ενώ οι κοιμισμένοι ζουν ο καθένας στο δικό του κόσμο.’’)

Κοντά στην Μίλητο βρίσκεται μια άλλη ελληνική πόλη, η Έφεσος.

 Εκεί γεννιέται ο Ηράκλειτος. Ο Ηράκλειτος είναι φυσικός,

 ο πρώτος πολύ σπουδαίος φυσικός στην ιστορία.

 Περιγράφει τα φυσικά φαινόμενα, την εξέλιξη των πραγμάτων, 

το πέρασμα του χρόνου, ό,τι είναι ορατό.

 Και πίσω από κάθε φαινόμενο αναζητά την αιτία. 

Αυτή την αιτία την  ονομάζει λόγο. 

Αριθμητικό λόγο, γεωμετρικό λόγο, φυσικό λόγο.

Ας ανεβούμε τώρα την ακτή κι ας γυρίσουμε στα νησιά. 

Δίπλα στη Σάμο βρίσκεται ένα νησί που λέγεται Πάτμος,

 όπου πολλά χρόνια μετά την εποχή των Ελλήνων ο Ιωάννης

 γράφει στην αρχή του βιβλίου του και πάλι: “Εν αρχή ην ο λόγος”..

 Κι έτσι, σε ένα τόπο τόσο δα  που με βαρκούλα με πανί 

τον γυρίζεις σε δυο μέρες – ανάμεσα στις ακτές της σημερινής Τουρκίας

 και κάποια νησιά διάσπαρτα κατά μήκος αυτών των ακτών

 – βρίσκεται εκεί όπου γεννήθηκε αυτό που όξυνε το πνεύμα μας,

 δηλαδή ο “λόγος”.

http://kommatoskylo.blogspot.com

Αλχημεία.

  

Η μεταστοιχείωση των μετάλλων σε χρυσό, 

η Φιλοσοφική Λίθος, το Ελιξίριο της Ζωής, 

ο Μικρόκοσμος και ο Μακρόκοσμος, τα Στοιχεία της Φύσης,

 οι Ερμητικοί Κώδικες, η Πειραματική Χημεία 

είναι η θεματολογία της Αλχημείας.

 Πρόκειται για μια από τις θεματολογίες

 για τους ανθρώπους που ψάχνουν τα μυστικά

 πίσω από τα φαινόμενα.

Η Αλχημεία χαρακτηρίζεται ως Εξωτερική και Εσωτερική. 

Η Εξωτερική αναφέρεται στις συγκεκριμένες ουσίες,

 ενώ η Εσωτερική στις «ψυχές» αυτών των ουσιών. 

Στην Εσωτερική Αλχημεία τα μέταλλα ταυτίζονται 

με τα διάφορα μέρη του σώματος και οι διαδικασίες, 

αντί να πραγματοποιούνται στο εργαστήρι,

 ξετυλίγονται μέσα στο σώμα και τη συνείδηση του ασκούμενου.

 Η Αλχημεία γίνεται τότε δρόμος για τον εξαγνισμό, 

την τελειοποίηση του ανθρώπου.

 Η βασικότερη Αρχή της αλχημείας είναι αυτή της Ενότητας του κόσμου,

ενός κόσμου που δεν περιορίζεται στην φυσική εκδήλωση και μόνο.

 Ένας κόσμος που βρίσκεται σε μία συνεχόμενη ροή

 (ανοδικής- καθοδικής) κυκλικής εξέλιξης,

 αρχές οι οποίες αποδόθηκαν στην αλχημική παράδοση 

με το σύμβολο του Ουροβόρου Όφι 

με την οποία έγινε γνωστό το σύμβολο

 και κυριολεκτικά σημαίνει "καταβροχθίζει την ουρά του"

 και μέσα γραμμένη η φράση «ΕΝ ΤΟ ΠΑΝ». 

Η πράξη.

Η στερνή, η πιο ιερή μορφή της θεωρίας είναι η πράξη.

Όχι να βλέπεις πώς πηδάει η σπίθα από τη μια γενεά στην άλλη, 

παρά να πηδάς, να καίγεσαι μαζί της.
Η πράξη είναι η πλατύτερη θύρα της λύτρωσης. 

Αυτή μονάχα μπορεί να δώσει απόκριση

 στα ρωτήματα της καρδιάς. 

Μέσα στις πολύγυρες περιπλοκές του νου,

 αυτή βρίσκει το συντομώτερο δρόμο. 

Όχι βρίσκει' δημιουργάει δρόμο,

 κόβοντας δεξά ζερβά την αντίσταση της λογικής και της ύλης.

Γιατι αγωνίστηκες πίσω από τα φαινόμενα κυνηγώντας τον Αόρατο; 

Γιατί όλη ετούτη η πολεμική, 

η ερωτική πορεία ανάμεσα από τη σάρκα σου, 

από τη ράτσα, από τον άνθρωπο, από τα φυτά κι από τα ζώα;

 Γιατί, πέρα από τους άθλους τούτους, ο γάμος ο μυστικός, 

ο τέλειος εναγκαλισμός, η βακχική μαινόμενη επαφή 

μέσα στο σκοτάδι και στο φως;

Για να φτάσεις άπ' όπου κίνησες'

 στο εφήμερο, παλλόμενο, 
μύστηριώδικο σημείο της ύπαρξης σου

, με νέα μάτια, με νέα αυτιά, με νέα γέψη,

όσφρηση κι αφή, με φρένα καινούρια.

Το βαθύ, ανθρώπινο χρέος μας
 είναι όχι να ξεδιαλύνουμε και να φωτίσουμε 

το ρυθμό της πορείας του Θεού, 

παρά να προσαρμόσουμε, όσο μπορούμε, 

μαζί του το ρυθμό της μικρής, λιγόχρονης ζωής μας.

Έτσι μονάχα κατορθώνουμε να έχτελουμε κάτι αιώνιο εμείς οι θνητοί,

 γιατι συνεργαζόμαστε με κάποιον Αθάνατο.

Έτσι μονάχα νικούμε τη λεπτομέρεια,
τη θανάσιμη αμαρτία, 

νικούμε τη στενότητα του μυαλού μας, 

μετουσιώνουμε τη σκλαβιά του χωματένιου υλικού,

 που μας δόθηκε να δουλέψουμε, σ' ελευτερία. 

Ασκητική. Εκδόσεις Καζαντζάκη.

ΠΛΑΤΩΝ, Περί ανάμνησης της ψυχής,

ΠΛΑΤΩΝ ΜΕΝΩΝ 79e–81e

ΣΩ.Μολαταύτα θέλω να εξετάσω 

και να ερευνήσω μαζί σου 

τι τέλος πάντων είναι η αρετή.

ΜΕΝ. Και πώς θα ερευνήσης, 

Σωκράτη, ένα πράγμα,

 που δεν ξέρεις το παραμικρό τι είναι;

 Γιατί ποιο από όσα δεν ξέρεις θα προτάξης

 και θα αναζητήσης;

 Ή κι' αν ακόμη βρεθής όσο το δυνατόν πιο κοντά του, 

πώς θα ξέρης ότι αυτό είναι εκείνο που δεν ήξερες;

ΣΩ. Καταλαβαίνω τι θέλεις να πης, Μένων. 

Βλέπεις πόσο εριστικό είναι το θέμα τούτο που κατεβάζεις, 

ότι δα δεν είναι δυνατόν στον άνθρωπο να ερευνά

 ούτε εκείνο που ξέρει, ούτε εκείνο που δεν ξέρει;

 Γιατί ούτε εκείνο που ξέρει είναι δυνατόν να γυρεύη, 

γιατί το ξέρει, και έρευνα για ό,τι ξέρεις δεν χρειάζεται·

 ούτε εκείνο που δεν ξέρει· γιατί δεν ξέρει τι θα ζητήση .

ΜΕΝ. Και δεν σου φαίνεται σωστός

 τούτος ο συλλογισμός, Σωκράτη;

ΣΩ. Σε μένα όχι.

ΜΕΝ. Μπορείς να πης σε ποιο σημείο;

ΣΩ. Ναι βέβαια· έχω ακούσει σοφούς άνδρες και γυναίκες

 για τα θεία πράγματα…

ΜΕΝ. Να λέγουν τι;

ΣΩ. Αληθινά, νομίζω, και όμορφα λόγια.

ΜΕΝ. Τι λόγια; και ποιοι είναι που τα λέγουν;

ΣΩ. Αυτοί που τα λέγουν είναι ιερείς και ιέρειες,

 από εκείνους που νοιάζονται να είναι ικανοί να δίνουν το λόγο 

για τα πράγματα με τα οποία καταγίνονται· 

τα λέγει ακόμη και ο Πίνδαρος και άλλοι πολλοί ποιητές, όσοι είναι θείοι

. Κ' εκείνα που λέγουν είναι τούτα δω· 

μόνο κοίταξε αν σου φαίνονται ότι λέγουν σωστά πράγματα.

Λέγουν λοιπόν πως η ψυχή του ανθρώπου είναι αθάνατη,

 άλλοτε τελευτά ―είναι αυτό που ονομάζουν θάνατο― 

και άλλοτε ξαναγεννιέται, αλλά ποτέ δεν χάνεται· 

χρειάζεται όμως γι' αυτά να περνά κανείς τη ζωή του 

όσο το δυνατόν πιο όσια:

 «Γιατί, όσο γι' αυτούς που ή Περσεφόνη θα δεχτή την πληρωμή,

 για λάθος τους παλιό, ξανά στον ήλιο, που είναι ψηλά,

 στο ένατο έτος στέλνει τις ψυχές τους.

 Και βγαίνουν απ' αυτές βασιλιάδες λαμπροί

 κι' άνδρες ορμητικοί στη δύναμη, πολύ μεγάλοι στη σοφία· 

κι' άμα πεθάνουν ήρωες αγνούς οι άνθρωποι τους ονομάζουν».

Επειδή λοιπόν η ψυχή και αθάνατη είναι και πολλές φορές

 γεννήθηκε και έχει δει όλα τα πράγματα και όσα είναι εδώ

 και όσα είναι στον Άδη, δεν είναι τίποτε που να μην το έχη μάθει. 

Ώστε καθόλου παράξενο να μπορή αυτή και για την αρετή 

και για τα άλλα να ξαναθυμηθή όσα και πριν ήξερε. 

Και επειδή όλη η φύση έχει ομοιογένεια και η ψυχή 

τα έχει μάθει όλα, τίποτε δεν εμποδίζει,

 αν ένα μόνο ξαναφέρη κανείς στο νου του

 ―αυτό δα οι άνθρωποι το ονομάζουν μάθηση― 

μόνος του να ξαναβρή όλα τα άλλα, φτάνει να έχη θάρρος

 και να μην αποκάμη ερευνώντας· 

γιατί η έρευνα και η μάθηση στο σύνολό τους ανάμνηση είναι.

Δεν πρέπει λοιπόν να πιστεύωμε στον εριστικό εκείνο λόγο·

 γιατί θα μας έκανε αργούς,

 οι μαλθακοί άνθρωποι τον ακούν ευχάριστα,

 ενώ τούτος εδώ κάνει τους ανθρώπους 

εργατικούς και ερευνητικούς· πιστεύοντας εγώ ότι αυτός είναι αληθινός,

 θέλω να ερευνώ μαζί σου τι είναι αρετή  

             

 Ἅτε οὖν ἡ ψυχὴ ἀθάνατός τε οὖσα καὶ πολλάκις γεγονυῖα,

καὶ ἑωρακυῖα καὶ τὰ ἐνθάδε καὶ τὰ ἐν Ἅιδου 

καὶ πάνταχρήματα, οὐκ ἔστιν ὅτι οὐ μεμάθηκεν· 

ὥστε οὐδὲν θαυμαστὸν καὶ περὶ ἀρετῆς καὶ περὶ ἄλλων

 οἷόν τ’ εἶναι αὐτὴν ἀναμνη-

σθῆναι, ἅ γε καὶ πρότερον ἠπίστατο. 

ἅτε γὰρ τῆς φύσεως [81d] ἁπάσης   συγγενοῦς οὔσης,

 καὶ μεμαθηκυίας τῆς ψυχῆς ἅπαντα,

οὐδὲν κωλύει ἓν μόνον ἀναμνησθέντα 

―ὃ δὴ μάθησιν καλοῦσιν ἄνθρωποι― τἆλλα πάντα αὐτὸν ἀνευρεῖν, 

ἐάν τις ἀνδρεῖος ᾖ καὶ μὴ ἀποκάμνῃ ζητῶν·

 τὸ γὰρ ζητεῖν ἄρα καὶ τὸ μανθάνειν ἀνάμνησις ὅλον ἐστίν. 

οὔκουν δεῖ πείθεσθαι τούτῳ τῷ ἐριστικῷ λόγῳ· 

οὗτος μὲν γὰρ ἂν ἡμᾶς ἀργοὺς ποιήσειεν

καὶ ἔστιν τοῖς μαλακοῖς τῶν ἀνθρώπων ἡδὺς ἀκοῦσαι,

 ὅδε [81e] δὲ ἐργατικούς τε καὶ ζητητικοὺς ποιεῖ· 

ᾧ ἐγὼ πιστεύων ἀληθεῖ εἶναι ἐθέλω μετὰ σοῦ ζητεῖν ἀρετὴ ὅτι ἐστίν

http://www.greek-language.gr/

Ο Αρχιμήδης

      Μία μέρα, ο βασιλιάς Ιέρων Α' των Συρακουσών 

παρήγγειλε στο μεγαλύτερο καλλιτέχνη της πόλης 

να του φτιάξει μία κορώνα από καθαρό χρυσάφι.

 Όταν ο βασιλιάς πήρε την κορώνα, 

άρχισαν να διαδίδονται φήμες πως ο καλλιτέχνης

 τον είχε κοροϊδέψει, παίρνοντας ένα μέρος από το χρυσάφι

 και αντικαθιστώντας το με άλλο μέταλλο. 

Ωστόσο, η τελειωμένη κορώνα είχε το ίδιο βάρος

 με το χρυσάφι του βασιλιά. 

Ο βασιλιάς κάλεσε τότε τον Αρχιμήδη 

να εξετάσει το ζήτημα. 

Στα πειράματά του, ο Αρχιμήδης 

βρήκε το νόμο του ειδικού βάρους.

 Ανακάλυψε πως όταν ένα στερεό σώμα

 μπει μέσα σε υγρό χάνει τόσο βάρος όσο 

είναι το βάρος του όγκου του νερού που εκτοπίζει.

 Ο Αρχιμήδης επινόησε το σύστημα 

να παίρνει το ειδικό βάρος των στερεών σωμάτων. 

Ζύγιζε πρώτα το στερεό στον αέρα 

και έπειτα το ζύγιζε μέσα στο νερό. 

Και αφού το στερεό ζύγιζε λιγότερο μέσα στο νερό,

 αφαιρούσε το βάρος που είχε μέσα στο νερό από το βάρος 

που είχε στον αέρα. 

Τέλος, διαιρούσε το βάρος του στερεού σώματος

 στον αέρα με την απώλεια βάρους που είχε το σώμα μέσα στο νερό.

 Έμαθε έτσι, πως ένας δοσμένος όγκος από χρυσάφι 

ζυγίζει 19,3 φορές τον ίσο όγκο νερού. 

Όμως, καθώς δεν μπόρεσε να προχωρήσει περισσότερο

 στο πρόβλημα της βασιλικής κορώνας,

 ο Αρχιμήδης σηκώθηκε να πάει στα λουτρά για να ξεκουραστεί.

Εκεί βρήκε τη λύση.

 Μέσα στον ενθουσιασμό του βγήκε από το λουτρό 

γυμνός στο δρόμο φωνάζοντας: 

"Εύρηκα! Εύρηκα!".

Ο Αρχιμήδης γύρισε στο σπίτι του, 

ζύγισε την κορώνα στον αέρα και ύστερα τη ζύγισε μέσα στο νερό.

 Με τη μέθοδο αυτή βρήκε το ειδικό βάρος της κορώνας. 

Το ειδικό βάρος της δεν ήτανε 19,3. 

Δεν μπορούσε, λοιπόν, η κορώνα να είναι από καθαρό χρυσάφι.

 Ο Αρχιμήδης απέδειξε πως ο καλλιτέχνης ήταν απατεώνας.

Ο μύθος για τα ψάρια Κόι, Κίνα

Στη φύση, τα κόι είναι 

ψάρια του κρύου νερού

 που δυναμώνουν κολυμπώντας ενάντια στα ρεύματα. 

Πριν πολλά χρόνια, 

σε μια εποχή πριν την καταγεγραμμένη ιστορία, 

ένα μεγάλο κοπάδι από χιλιάδες κόι

 κολύμπησε στον Κίτρινο Ποταμό.

 Τα χρώματα των δυνατών σωμάτων τους έλαμπαν στον ήλιο

 κάνοντάς τα να μοιάζουν με εκατομμύρια ζωντανά πετράδια.

 Όλα πήγαιναν καλά μέχρι που τα κόι έφτασαν ένα καταρράχτη.

 Αμέσως ένας μεγάλος αριθμός από αυτά

 αποθαρρύνθηκαν και γύρισαν πίσω, 

θεωρώντας πιο εύκολο το να πάνε

 με το ρεύμα του ποταμού. 

Όμως μια αποφασισμένη ομάδα από 360 κόι επέμειναν.

 Προσπαθώντας και πηδώντας κάθε κόι προσπαθούσε

 να φτάσει την κορυφή του καταρράχτη.

 Ξανά και ξανά πηδούσαν στον αέρα 

μόνο για να ξαναπέσουν πίσω στο νερό. 

Ο ήχος από τα πλατσουρίσματα τράβηξε την προσοχή 

των τοπικών δαιμόνων που γελούσαν

 με τις προσπάθειες των κόι. 

Χειροτερεύοντας τη θέση των ψαριών, 

οι δαίμονες αύξησαν σαδιστικά το ύψος του καταρράχτη.

 Όμως τα κόι δεν τα παρατούσαν. 

Απτόητα, συνέχιζαν τις προσπάθειές τους για εκατό χρόνια.

 Στο τέλος, με ένα ηρωικό πήδημα, ένα μοναδικό κόι

 έφτασε την κορυφή του καταρράχτη.

 Ο Θεός του χαμογέλασε με επιδοκιμασία 

και μεταμόρφωσε το εξαντλημένο κόι

 σε ένα απαστράπτοντα χρυσό δράκο.

Τώρα περνάει χαρούμενα τις μέρες

 του κυνηγώντας μαργαριτάρια σοφίας στους ουρανούς.

 Όποτε ένα κόι βρίσκει τη δύναμη και το κουράγιο να πηδήξει

 στην κορυφή του καταρράχτη,

 γίνεται και αυτό ένα παραδεισένιος δράκος.

 Ο καταρράχτης έχει γίνει γνωστός

 ως η Πύλη του Δράκου και,

 λόγω την αντοχής και της επιμονής τους,

 τα κόι συμβολίζουν την προσπάθεια κάποιου να ξεπεράσει 

τις αντιξοότητες και να εκπληρώσει το πεπρωμένο του.